EU AI Act in het mkb: wat de wet vraagt en wat er mag

Medewerkers gebruiken al ChatGPT of Copilot voor ordermails, offertes en planning. Wat vraagt de EU AI Act van een bedrijf van deze maat, en wat mag er? Sinds 2 februari 2025 moet het team ondersteund worden in AI-geletterdheid: weten wat AI wel en niet kan en de uitkomst controleren. De AI-omnibus van juli 2026 maakte daar een plicht van om maatregelen te nemen, en schoof de zwaardere regels voor AI met hoog risico, zoals personeelsselectie, door naar 2 december 2027.Bijgewerkt: november 2026

AI-geletterdheid geldt sinds
2 feb 2025
Regels voor hoog risico, uitgesteld
2 dec 2027
SLIM-vergoeding (nu niet open)
60%
Volgend SLIM-tijdvak
Nog niet bekend
  • Groothandel: 3.300 van 5.017 ordermails niet meer overgetypt (september 2026)
  • Masparts voorspelt offertes met 84% nauwkeurigheid
  • Kennismaking van 30 minuten, vrijblijvend
1Kort antwoord
  1. Medewerkers gebruiken al ChatGPT of Copilot voor ordermails, offertes en planning. De wet vraagt van een bedrijf van deze maat vooral maatregelen die AI-geletterdheid ondersteunen, en openheid naar klanten.

  2. AI-geletterdheid (artikel 4) geldt sinds 2 februari 2025. Sinds de AI-omnibus (in werking half juli 2026) betekent het: maatregelen nemen, zonder een vast niveau per persoon te hoeven garanderen. Nationale toezichthouders houden sinds 2 augustus 2026 toezicht.

  3. In de praktijk: weten wat AI wel en niet kan en de uitkomst controleren. Een overzicht van de tools, een A4 met afspraken en een korte training zijn voor een bedrijf van 20 tot 250 mensen meestal genoeg.

  4. De zwaardere regels voor AI met hoog risico, zoals personeelsselectie, zijn uitgesteld tot 2 december 2027. Artikel 4 zelf noemt geen vast boetebedrag.

  5. SLIM kan een training betalen, maar staat nu niet open en het volgende tijdvak is nog niet bekend. Een kennismaking van 30 minuten toetst wat nodig is.

2Status & timing

Wanneer gaat het loket open?

Bij de meeste regelingen telt de openingsdatum: het budget is vaak op dag één al op. Dit is de actuele status.

SLIM (individueel mkb)

Gesloten, volgende ronde
Eerstvolgende opening
Nog niet bekend
Toekenning
loting op de openingsdag
Begin voorbereiding
~5 weken vooraf
Percentage
60% (micro tot 80%)
Max
€24.999
Budget
€71,9 miljoen (totaal SLIM 2026)

Het budget is meestal op de openingsdag al op. De volgorde wordt geloot, dus eerder indienen helpt niet; zorg dat de vólledige aanvraag klaarstaat op dag één.

Mis de openingsdag niet

Laat regio en e-mailadres achter. Ruim voordat SLIM (individueel mkb) opent, nemen we persoonlijk contact op om te checken of het bedrijf in aanmerking komt en de aanvraag klaar te zetten voor dag één.

Voor: SLIM (individueel mkb)

Geen nieuwsbrief: we nemen ruim vóór de openingsdatum persoonlijk contact op om de aanvraag voor te bereiden.

Wij ontwerpen het project en schrijven de aanvraag mee

Stratalytic is een team van solution architects, data scientists en engineers. Wij ontwerpen en bouwen het project en schrijven de aanvraag mee, zodat die beschrijft wat er echt gebeurt. De eerste stap is een kennismaking van 30 minuten, vrijblijvend.

3De regeling5 onderwerpen
01

Wat de wet vraagt van een bedrijf dat ChatGPT of Copilot gebruikt

De EU AI Act deelt AI in naar risico. Een paar toepassingen zijn verboden, zoals mensen scoren op hun gedrag. Sommige vragen extra maatregelen. Het meeste dagelijkse gebruik, zoals een ordermail samenvatten, een offerte opstellen of een planning voorstellen, is vrij.

Voor een groothandel of producent die vooral ChatGPT, Copilot of AI in standaardsoftware gebruikt, tellen twee regels: de plicht om AI-geletterdheid te ondersteunen en de transparantieregels. De regels voor AI met hoog risico gelden alleen als AI wordt ingezet voor iets als het selecteren van personeel.

In 2026 heeft de AI-omnibus (Verordening (EU) 2026/1744, in werking sinds half juli 2026) een aantal van deze regels aangepast. Wat hieronder staat, is de stand op 2 november 2026.

02

AI-geletterdheid: wat dat in de praktijk is

De plicht uit artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025. Na de omnibus luidt hij: bedrijven nemen maatregelen die de AI-geletterdheid van medewerkers en anderen die namens hen met AI werken ondersteunen. Een vast niveau per persoon hoeven ze niet te garanderen. Nationale toezichthouders houden sinds 2 augustus 2026 toezicht. Artikel 4 zelf noemt geen vast boetebedrag.

In de praktijk zijn het twee dingen: weten wat AI wel en niet kan, en de uitkomst controleren. Wie een ordermail door ChatGPT laat samenvatten, kijkt naar aantallen en artikelnummers voor de order de deur uit gaat. Het team heeft afspraken over wat wel en niet in een AI-tool mag, zoals klantgegevens in een publieke tool.

Voor een bedrijf van 20 tot 250 mensen is dat meestal een overzicht van de AI-tools die in gebruik zijn, een A4 met afspraken en een korte training op het eigen werk. Vastleggen wat er is gedaan is verstandig. Het team houdt de controle: AI stelt voor, een medewerker beslist.

03

Wat er mag, en wat later komt

AI gebruiken voor ordermails, offertes, planningsvoorstellen en rapportages mag, mits een medewerker de uitkomst controleert. Die controle is dezelfde gedachte als in artikel 4. Bij een groothandel hoeft niemand twee van de drie ordermails meer over te typen (3.300 van 5.017 ordermails, gemeten in september 2026): voorheen alles met de hand, nu komt 67,7% binnen als correcte conceptorder. Uitzonderingen gaan naar een medewerker.

Transparantieregels gelden sinds 2 augustus 2026: wie klanten een chatbot of door AI gemaakte beelden toont, maakt duidelijk dat het om AI gaat.

AI met hoog risico is AI die beslissingen over mensen of veiligheid beïnvloedt, zoals het selecteren en beoordelen van personeel of het beoordelen van kredietwaardigheid. Die regels zijn door de omnibus uitgesteld: voor dit soort toepassingen naar 2 december 2027, voor AI in producten die al onder andere productwetgeving vallen naar 2 augustus 2028. Wie een AI-systeem voor anderen bouwt of op de markt brengt, heeft meer plichten dan wie er alleen mee werkt; een groothandel of producent valt meestal in de tweede groep.

04

Wat het kan betalen

SLIM vergoedt 60% van opleidingskosten, dus ook een training in het werken met AI-tools. SLIM staat nu niet open en het volgende tijdvak is nog niet bekend. De SLIM-pagina noemt de tijdvakken van 2026 en heeft de subsidie-alert.

WBSO gaat over technisch nieuw ontwikkelwerk (S&O). Training en het inrichten van bestaande software vallen erbuiten. Een koppeling die er technisch nog niet is, kan wel; een standaard-ERP inrichten niet. Zie de WBSO-pagina.

MIT is tijdelijk gesloten zonder nieuwe datum en vraagt voor R&D-samenwerking minimaal twee mkb-partners, wat voor een groothandel vaak niet beschikbaar is. EDIH staat voor European Digital Innovation Hubs: regionale loketten voor advies (zes in Nederland). Ze geven advies, geen subsidie.

Niets hiervan is een reden om te wachten. Een eerste stap, een lijst van AI-tools en een A4 met afspraken, kost een paar uur en geen subsidie.

05

Een kleine eerste stap

Begin met een lijst: welke AI-tools gebruikt het team al, waarvoor, en wie controleert de uitkomst? In een kennismaking van 30 minuten lopen we die lijst door en zeggen we wat nodig is en wat niet. Is er niets nodig, dan zeggen we dat en volgt er geen voorstel.

Een nieuw systeem is niet nodig. Training en afspraken draaien op de manier waarop het team nu al werkt, met het ERP, Excel en de mail.

4Proces

Hoe werkt het?

  1. Kennismaking van 30 minuten

    We lopen door welke AI-tools het team al gebruikt en waarvoor, en zeggen wat de wet van een bedrijf van deze maat vraagt. Is er niets nodig, dan volgt er geen voorstel.

  2. Afspraken op één A4

    We leggen vast wat wel en niet in een AI-tool mag, wie de uitkomst controleert en wat naar een collega gaat. Het team houdt de controle.

  3. Korte training op het eigen werk

    Het team leert wat AI wel en niet kan op de eigen ordermails, offertes en planning. SLIM kan dit betalen zodra een tijdvak opent; het volgende is nog niet bekend.

5FAQ

Veelgestelde vragen

Wat is de EU AI Act?

De EU AI Act (Verordening 2024/1689) is de Europese wet voor kunstmatige intelligentie. Ze deelt AI in naar risico: sommige toepassingen zijn verboden, andere vragen extra maatregelen, de meeste zijn vrij. De wet geldt gefaseerd. Veel regels uit 2024 zijn in 2026 aangepast door de AI-omnibus (Verordening (EU) 2026/1744, in werking sinds half juli 2026).

Wat vraagt de wet van een bedrijf dat ChatGPT of Copilot gebruikt?

Vooral twee dingen. Het bedrijf neemt maatregelen die AI-geletterdheid van medewerkers ondersteunen (artikel 4), en bij een chatbot of AI-beelden voor klanten moet duidelijk zijn dat het om AI gaat (transparantie, artikel 50, vanaf 2 augustus 2026). De zwaardere regels voor AI met hoog risico gelden alleen als AI wordt ingezet voor iets als het selecteren van personeel.

Wat is AI-geletterdheid in de praktijk?

Weten wat AI wel en niet kan, en de uitkomst controleren. Een medewerker die een ordermail door ChatGPT laat samenvatten, kijkt of de aantallen en artikelnummers kloppen voor de order de deur uit gaat. Het team heeft afspraken over wat wel en niet in een AI-tool mag, bijvoorbeeld geen klantgegevens in een publieke tool. Een korte training en een A4 met afspraken kunnen daarvoor al genoeg zijn.

Hoe zit het met boetes?

Artikel 4 noemt zelf geen vast boetebedrag. De hoge bedragen die vaak worden genoemd, horen bij verboden AI-praktijken, zoals mensen scoren op gedrag, en dat speelt bij een groothandel of producent niet. Nationale toezichthouders houden sinds 2 augustus 2026 toezicht. Het is verstandig vast te leggen welke maatregelen zijn genomen: welke tools in gebruik zijn, welke afspraken er gelden en wie welke training kreeg.

Wat heeft de AI-omnibus veranderd?

Twee dingen die voor een bedrijf van deze maat tellen. Artikel 4 is herschreven: bedrijven moeten maatregelen nemen die AI-geletterdheid ondersteunen, maar hoeven geen vast niveau per persoon te garanderen. En de regels voor AI met hoog risico zijn uitgesteld: voor toepassingen zoals personeelsselectie naar 2 december 2027, voor AI in producten die al onder andere productwetgeving vallen naar 2 augustus 2028.

Wat is AI met hoog risico, en geldt dat voor een groothandel?

Dat is AI die beslissingen over mensen of veiligheid beïnvloedt, bijvoorbeeld bij het selecteren en beoordelen van personeel of het beoordelen van kredietwaardigheid. Een groothandel of producent die ChatGPT, Copilot of AI in standaardsoftware gebruikt voor orders, offertes en planning, valt daar meestal niet onder. Wie AI voor personeelsselectie inzet, moet er wel op letten.

Welke subsidies zijn er om dit te betalen?

SLIM vergoedt 60% van opleidingskosten, dus ook een training in het werken met AI-tools. SLIM staat nu niet open en het volgende tijdvak is nog niet bekend. De WBSO gaat over technisch nieuw ontwikkelwerk en niet over training of het inrichten van bestaande software. De MIT-regeling is tijdelijk gesloten en vraagt voor R&D-samenwerking minimaal twee mkb-partners, wat voor een groothandel vaak niet beschikbaar is. De European Digital Innovation Hubs (EDIH, zes in Nederland) geven advies, geen subsidie.

Kan ik SLIM nu aanvragen voor een training?

Nee, er staat nu geen tijdvak open. De tijdvakken van 2026 waren overvraagd en zijn beslist door loting; een volgend tijdvak is nog niet bekendgemaakt (bron: Uitvoering van Beleid). Meer staat op de pagina over de SLIM-subsidie. Wie de training niet wil uitstellen, kan klein beginnen zonder subsidie.

Moet ons bedrijf van 50 mensen hier ook mee bezig zijn?

Ja, de geletterdheidsplicht geldt voor bedrijven van elke omvang die AI gebruiken. Het gaat om redelijke maatregelen en niet om een vaste uitkomst. Voor een bedrijf van deze maat is dat meestal: een overzicht van de AI-tools die in gebruik zijn, afspraken over wat wel en niet mag, en een korte training voor de mensen die ermee werken.

Waar begin ik?

Met een lijst: welke AI-tools gebruikt het team al, waarvoor, en wie controleert de uitkomst? Daarna volgen afspraken en een korte training op het eigen werk. In een kennismaking van 30 minuten lopen we die lijst door en zeggen we wat nodig is en wat niet. Past het niet, dan volgt er geen voorstel.

Dertig minuten om te zien waar de grootste impact zit.

Een eerlijke inschatting in cijfers, ook als het antwoord is dat het niet loont.