Gratis AI-pilot voor MKB: kan dat? Drie reële routes in 2026

Kernpunten: Een volledig gratis AI-pilot bestaat zelden in de pure zin, maar drie routes komen er heel dichtbij: (1) EDIH-trajecten waarbij de EU 100% van de kosten dekt, (2) gestapelde subsidies (WBSO + MIT + SLIM) die 70-90% terug kunnen geven, en (3) succes-fee-constructies waarbij het AI-bureau alleen bij resultaat betaald wordt. Welke route past, hangt af van de use case, de beschikbare data en de risicobereidheid. Dit artikel bespreekt welke wanneer relevant is.

Route 1: EDIH-trajecten, echt gratis

De European Digital Innovation Hubs zijn EU-gefinancierde regionale adviescentra die MKB-bedrijven helpen met digitale transformatie. Voor afgebakende trajecten dekt de EU 100% van de kosten; de investering is alleen de eigen tijd.

Wat een EDIH-traject doorgaans bevat:

• Initiële intake en assessment (gratis)
• "Test-before-invest" pilot van 4-12 weken met een gespecialiseerde partner
• Eindrapport en advies over vervolgstappen
• Soms een klein prototype

Wat het niet is: een vervanging voor een serieus AI-project. Trajecten zijn beperkt in scope (doorgaans €5.000-€25.000 aan verborgen advieskosten) en eindigen bij een rapport of MVP-demo. Productierijp werk komt daarna.

Wanneer relevant:

• Het bedrijf staat nog aan het begin van AI-adoptie en wil zonder financieel risico verkennen.
• Er ligt een specifieke vraag ("kan AI de voorraad helpen optimaliseren?") en er is behoefte aan een onafhankelijk antwoord.
• De sector wordt actief bediend door EDIH (productie, logistiek, retail, zorg, agro).

Aanvraagroute: zoek de regionale EDIH op (via edih.nl) en vraag een intakegesprek aan. Een formeel aanvraagdocument is niet nodig. Doorlooptijd: 4-8 weken van intake tot start.

Route 2: 90% gesubsidieerd via stapelen

Voor projecten boven €15.000 die daadwerkelijk uitgevoerd worden, is een gestapelde subsidiestrategie de meest realistische "bijna-gratis"-route. Het werkt zo:

Voor een €30.000-project ziet de stapeling er zo uit:

• WBSO op €18.000 loon: €6.480 terug
• MIT-haalbaarheid op €12.000 onderzoek: €4.200 terug (35%)
• SLIM op €5.000 training: €3.000 terug (60%)
• Totaal terug: €13.680 (46%)

Beperking: dit dekt projectkosten, niet de eigen tijd. Het team steekt er nog steeds uren in. Maar de financiële drempel verdwijnt grotendeels.

Lees meer over subsidies stapelen of zie welke subsidie past.

Route 3: Pilot met success fee

Sommige AI-bureaus rekenen pas af bij meetbaar resultaat. Stratalytic doet dit zelf niet als standaardmodel, maar voor sommige use-cases is het een werkbare structuur.

Wanneer een success-fee-pilot kan werken:

• De ROI is direct meetbaar (bv: A/B-test op een conversiestijging, een gemeten kostenreductie per maand)
• Er is een baseline waartegen gemeten kan worden
• Het project is afgebakend in tijd (3-6 maanden)
• Beide partijen kunnen het meetmechanisme valideren

Use-cases waar het bewezen werkt:

• Conversie-optimalisatie via recommendation engines
• Predictive lead-scoring waar conversie meetbaar is
• Documentautomatisering waar de tijdwinst in uren te tellen is
• Dynamic pricing met meetbare margestijging

Use-cases waar het niet werkt:

• Strategie-advies en research-projecten
• Implementaties zonder duidelijke baseline
• Langetermijninvesteringen (dataplatformen, governance)
• Compliance-werk

Realistische tariefstructuur:

• Het bureau schiet de eigen kosten voor
• Bij een gemeten stijging van X%: bureau krijgt Y% van de extra waarde gedurende 6-12 maanden
• Zonder stijging: het bureau lijdt verlies

Dit model trekt bureaus die zelf geloven in hun aanpak. Vraag vóór het tekenen concreet welke resultaten gedekt zijn en hoe ze gemeten worden.

Wat "gratis" echt betekent voor het team

Welke route het ook wordt, een AI-pilot vraagt altijd interne tijd. Realistische schatting voor een pilot van 6-10 weken:

Totaal: 30-60 uur over 6-10 weken. Plan dit in. "Gratis in geld" ≠ "gratis in aandacht".

Hoe Stratalytic dit benadert

Wij combineren EDIH-trajecten waar mogelijk met subsidieaanvragen. Het patroon dat het beste werkt:

1. Start met een EDIH-assessment in een vroege fase: gratis en zonder risico.
2. Identificeer een use case waarvan de ROI te meten is uit dat assessment.
3. Schrijf een MIT-haalbaarheidsaanvraag rond die use case (€20.000 dekking).
4. Start de pilot of het onderzoek met die MIT-aanvraag + WBSO op de ontwikkeluren.
5. Bij succes: vervolgproject met MIT R&D + WBSO voor productie-bouw.

Netto kosten voor een gemiddelde pilot van €25.000: €8.000-€12.000 na alle subsidies. Niet helemaal gratis, maar nauwelijks risicovol.

Plan een kennismakingsgesprek van 30 minuten en we maken een concrete routekaart voor subsidie en pilot.

Veelgestelde vragen

Wat is een EDIH-traject precies? European Digital Innovation Hubs bieden gesubsidieerd advies en kleine pilots voor MKB. De EU dekt 100% van de kosten voor een afgebakend traject van enkele weken.

Wat is een AI-pilot met success fee? Een constructie waarin het AI-bureau alleen betaald krijgt bij behaalde resultaten. Realistisch alleen voor goed meetbare use cases.

Hoeveel tijd is mijn team kwijt aan een 'gratis' pilot? Reken op 30-60 uur over 6-10 weken: workshops, data-aanlevering, validatie van resultaten, training. Gratis in geld, niet in aandacht.