Supply Chain
Forecastbureau kiezen: tien vragen en een eerlijke proef

Kies een partij voor vraagvoorspelling op een ding voordat de rest telt: wil ze op de eigen historie laten zien dat haar voorspelling beter is dan wat er nu draait, gemeten op maanden die het model niet zag, naast een naïeve forecast, en met een maat die vooraf op papier staat? Wie dat niet wil, of de maat pas na afloop kiest, valt af. Pas daarna komen de soort aanbieder, de prijs en de doorlooptijd.
Dit artikel loopt de soorten aanbieders langs, geeft tien vragen voor het eerste gesprek, beschrijft hoe een eerlijke proef eruitziet en noemt de rode vlaggen. Het is geschreven voor de directeur, inkoopmanager of controller van een groothandel die op het punt staat iemand te bellen.
Welke soorten aanbieders zijn er?
Vijf, en ze verschillen minder in kunde dan in wat ze achterlaten: een licentie, een rapport, een model, of een collega.
| Soort | Past bij | Sterk in | Let op | Kostenvorm |
|---|---|---|---|---|
| Softwareleverancier (bijvoorbeeld Slimstock, EazyStock, Optiply) | Bedrijven die een vaste werkwijze voor inkoop willen, met schermen en workflow | Een compleet planningsproces met schermen voor de inkoper | De rekenmethode is voor het gemiddelde bedrijf gekozen; afwijkingen kosten maatwerk of discipline | Licentie per maand of jaar, plus implementatie |
| Groot adviesbureau | Grote organisaties met een S&OP-traject of een ERP-selectie | Proces, governance, verandering | Het rapport is af als het traject af is; bouwen en draaien zit er vaak niet in | Dagtarief per consultant, per fase |
| Klein gespecialiseerd bureau | Een afgebakende vraag: een betere forecast naast het ERP | Een model op de eigen data, snel getoetst | Continuïteit: wie onderhoudt het model als de bouwer vertrekt? | Projectprijs plus jaarlijks beheer |
| Freelancer | Bedrijven met iemand intern die het daarna overneemt | Flexibel, direct contact met de bouwer | Eén persoon; documentatie en overdracht vooraf afspreken | Uurtarief |
| Eigen data-analist | Bedrijven met genoeg werk voor een volle baan en iemand die het team kent | Kennis van het bedrijf, altijd beschikbaar | Een analist alleen bouwt en onderhoudt zelden ook het model en de koppeling | Salaris |
Een softwareleverancier en een bureau sluiten elkaar niet uit. Wie al een planningspakket heeft en vooral een betere voorspelling zoekt, kan een model naast dat pakket zetten en de uitkomst erin laden. Hoe die afweging per route uitpakt, staat in vraagvoorspelling: Excel, ERP, software of maatwerk.
Welke tien vragen stel je in het eerste gesprek?
Een goede partij beantwoordt ze zonder te aarzelen, en heeft een paar ervan zelf al gesteld.
- Op welke periode toetst u, en heeft het model die periode niet gezien? Het enige antwoord dat telt is een backtest: week voor week vooruit voorspellen met alleen de data die toen bekend was.
- Wat is de vergelijking? Een naïeve forecast (vorige periode, of dezelfde week vorig jaar) en de forecast die er nu draait. Zonder die twee zegt een nauwkeurigheidspercentage niets.
- Welke maat, op welk niveau? WAPE en bias per artikel per week of maand zijn eerlijker dan MAPE op productgroep per kwartaal. Waarom, staat in forecast-nauwkeurigheid meten.
- Wat doet het model met trage lopers en nieuwe artikelen? Daar zit vaak de meeste fout, en een gemiddeld cijfer verbergt dat.
- Hoe komt de voorspelling bij de inkoper? Als bestelvoorstel in het ERP, als lijst in Excel of in een eigen scherm. Een voorspelling die niemand gebruikt, levert niets op.
- Wie zit er aan tafel? De persoon die het model bouwt, of een accountmanager die het doorgeeft.
- Van wie zijn het model, de code en de data na afloop? En kan het bedrijf eruit zonder de historie kwijt te raken?
- Wat kost beheer per jaar, en wat gebeurt er als het model slechter gaat voorspellen? Een model moet periodiek opnieuw getraind en bewaakt worden.
- Ziet de planner waarom een voorspelling is wat ze is, en mag hij bijstellen? De inkoper houdt het laatste woord; een model dat dat niet toelaat, wordt omzeild.
- Wat gebeurt er als de proef de afgesproken drempel niet haalt? Het eerlijke antwoord is: dan stopt het, zonder vervolgopdracht.
Hoe zet je een eerlijke proef op?
Een proef is pas eerlijk als de spelregels vastliggen voordat er een voorspelling bestaat. Daarna is het te makkelijk om de maat, het niveau of de periode te kiezen die het mooiste getal oplevert.
| Afspraak | Voorbeeld voor een groothandel |
|---|---|
| Welke artikelen | De 2.000 artikelen die samen 90% van de omzet maken, plus 200 trage lopers |
| Horizon | Gelijk aan de levertijd: vier weken vooruit |
| Niveau | Per artikel per week |
| Toetsperiode | De laatste zes maanden, die het model niet heeft gezien |
| Vergelijking | De huidige forecast uit het ERP en een naïeve forecast |
| Maat | WAPE en bias, per productgroep gerapporteerd |
| Drempel | Een vooraf afgesproken aantal procentpunten beter dan de huidige forecast |
| Uitsluiten | Weken waarin het artikel niet op voorraad lag |
Die naïeve ondergrens is geen formaliteit. In de M5-competitie, een openbare wedstrijd in vraagvoorspelling op verkoopdata van Walmart, deden 5.507 teams mee. Volgens het verslag van de organisatoren versloeg 48,4% de naïeve forecast, en maar 7,5% de beste eenvoudige methode, exponential smoothing. Ook Forecasting: Principles and Practice vergelijkt elke nieuwe methode eerst met zulke eenvoudige methoden. Een partij die daar niet duidelijk boven uitkomt, verkoopt complexiteit.
Daarnaast hoort de proef te meten wat de huidige werkwijze toevoegt. In de planningswereld heet dat forecast value added: elke stap in het proces, ook het handmatig bijstellen, wordt vergeleken met de stap ervoor, met een naïeve forecast als ondergrens. Mike Gilliland, die over dit begrip het boek The Business Forecasting Deal schreef, haalt in een artikel bij SAS een Britse studie bij acht bedrijven aan waarin meer dan de helft van de verkoopforecasts slechter was dan zo'n naïeve forecast. Daarom hoort ook de huidige werkwijze, met de handmatige bijstellingen, in de vergelijking.
Over de data: twee jaar verkoophistorie per artikel en de forecast of bestelling die erbij hoorde, volstaat bijna altijd. Een export is genoeg; systeemtoegang hoort bij de bouw, niet bij de proef. Artikelnummers kunnen geanonimiseerd worden, en een geheimhoudingsverklaring gaat voor de overdracht.
Wat zijn de rode vlaggen?
De duidelijkste is een nauwkeurigheidspercentage zonder niveau en zonder vergelijking. "92% nauwkeurig" op productgroep per maand is een ander getal dan 70% op artikel per week, en zonder de naïeve forecast ernaast zegt het niets over wat het model toevoegt.
Wantrouw ook een proef die meet op dezelfde periode waarop het model is gebouwd. Elk model scoort daar te goed. Hetzelfde geldt voor een proef waarvoor eerst een jaarcontract of een volledige implementatie nodig is: dan is de beslissing al genomen voordat de uitkomst bekend is.
Een belofte in procenten minder voorraad, voordat iemand de data heeft gezien, is een verkoopcijfer en geen inschatting. Hetzelfde geldt voor een vaste prijs voor het hele traject zonder bandbreedte: hoeveel werk het opschonen en koppelen kost, blijkt pas uit de data.
Ten slotte: een partij die niet duidelijk zegt van wie het model en de historie na afloop zijn, of die de data alleen in het eigen platform toegankelijk houdt, maakt overstappen later duur.
Wat is een redelijke doorlooptijd en prijsopbouw?
Een backtest op aangeleverde historie hoort in weken te passen. Bij ons duurt het van aanlevering tot uitslag vier tot zes weken. Daarna volgt de bouw: het model productierijp maken, de koppeling met het ERP en een scherm of lijst voor de inkoper. Voor een eenvoudig voorspelmodel noemen we op deze site zes tot twaalf weken, voor een model met meerdere databronnen drie tot vijf maanden. Bij software hangt de doorlooptijd vooral af van de implementatie en de inrichting door het eigen team.
Waar het geld heen gaat, is bij maatwerk voorspelbaarder dan het totaalbedrag. Ruwweg 40% gaat naar het ophalen en opschonen van de data, 30% naar het model zelf, 15% naar toetsen en 15% naar het in gebruik nemen en koppelen. Die verdeling en de bedragen per niveau staan in wat een voorspelmodel laten bouwen kost. Voor een voorspel- en besteladvieslaag op eigen data noemen we op deze site EUR 15.000 tot 40.000 eenmalig, naast het ERP dat er al staat. Daarbovenop komt beheer: reken op 15 tot 25% van de bouwkosten per jaar voor hertrainen, bewaken en kleine aanpassingen.
Wat de verbetering waard is, hangt af van de voorraad en de marge. De rekentool zet een betere forecast om in vrijgemaakt werkkapitaal en lagere voorraadkosten. Die uitkomst bepaalt welk budget redelijk is, niet andersom.
Waar past Stratalytic, en waar niet?
Stratalytic is een klein gespecialiseerd bureau dat maatwerk bouwt in vraagvoorspelling en voorraad voor groothandel, retail en productie. De proef gaat voor de offerte: een backtest op twee jaar eigen historie tegen de forecast die er nu draait, met een drempel die vooraf vastligt. Haalt het model die drempel niet, dan volgt er geen offerte en zijn er geen kosten. De persoon die het model bouwt, zit zelf aan tafel. De voorspelling gaat terug naar het ERP of naar Excel, en na oplevering zijn de code en het model van de klant. In een eerdere opdracht steeg de nauwkeurigheid van de forecast voor nieuwe producten bij een marktleider in bouwgereedschap van 40% naar 86%. Bij Masparts, een onderdelenspecialist, voorspelt een model met 84% nauwkeurigheid welke offertes kans maken, in het systeem waar het team al in werkt.
Wij passen niet bij een bedrijf dat een compleet planningspakket zoekt met schermen voor tien inkopers, leveranciersportalen en een vaste workflow; daar is een softwareleverancier de betere keuze. Ook niet bij een bedrijf met minder dan twee jaar bruikbare historie, of met een assortiment waarvan de forecast in het ERP al goed genoeg is om op te bestellen. Wie vooral een S&OP-proces wil inrichten met de directie, is beter af bij een adviesbureau.
Welke partij het ook wordt: leg de spelregels van de proef vast voordat er iemand gaat rekenen, en laat de uitkomst bepalen of er een tweede stap komt. Hoe goed een veiligheidsvoorraad of bestelpunt is, hangt rechtstreeks af van die forecast. Voor de vraag wat het eigen ERP al kan, staat er een apart stuk over forecasting in Exact Online, AFAS en Business Central.
Plan een kennismaking van 30 minuten, vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Hoe toets ik of een forecastbureau beter voorspelt dan wij nu?
Laat het bureau een periode voorspellen die het model niet gezien heeft, bijvoorbeeld de laatste zes maanden, met alleen de data die toen bekend was. Leg die voorspelling naast de werkelijke verkoop, naast de forecast die er toen lag en naast een naïeve forecast. Spreek vooraf af welke maat telt, op welk niveau en welk verschil genoeg is.
Welke data heeft een forecastbureau nodig voor een proef?
Meestal twee jaar verkoophistorie per artikel per week of maand, en de forecast of bestelling die er toen bij hoorde. Handig zijn ook levertijden, acties en weken waarin een artikel niet op voorraad lag. Systeemtoegang is voor een proef niet nodig; een export volstaat.
Hoe lang duurt een proef met een forecastbureau?
Een backtest op aangeleverde historie hoort in weken te passen, niet in maanden. Bij ons duurt het van aanlevering tot uitslag vier tot zes weken. Een proef die eerst een maandenlange implementatie of een jaarcontract vraagt, is geen proef maar een aankoop.
Wat is een redelijke prijs voor een forecastmodel op maat?
Op deze site noemen we voor een voorspel- en besteladvieslaag op eigen data een bandbreedte van EUR 15.000 tot 40.000 eenmalig, plus jaarlijks beheer. Het grootste deel van dat geld gaat naar data ophalen en opschonen, toetsen en de koppeling met het ERP, niet naar het model zelf.
Moet een forecastbureau een vaste prijs geven voordat het de data heeft gezien?
Liever niet. Hoeveel werk het opschonen en koppelen kost, blijkt pas uit de data. Een eerlijke partij geeft vooraf een bandbreedte en een vaste prijs voor de proef, en na de proef een offerte op basis van wat er gemeten is.
Stel een vraag over forecastbureau kiezen
Laat je e-mailadres achter. Een solution architect uit het team reageert binnen een werkdag, met een eerste inschatting.
Liever het uitgebreide contactformulier




