Supply Chain

Bestelpunt berekenen: formule en voorbeeld

Gepubliceerd: Leestijd: 8 min
Reachtruck rijdt met een pallet langs genummerde palletstellingen in een magazijn

Het bestelpunt (reorder point) is het voorraadniveau waarop een nieuwe bestelling de deur uit moet. De formule: de gemiddelde vraag tijdens de levertijd plus de veiligheidsvoorraad. Een artikel met 150 stuks weekvraag, drie weken levertijd en 129 stuks veiligheidsvoorraad heeft een bestelpunt van 150 × 3 + 129 = 579 stuks.

Op papier is dat een simpele som. In de praktijk gaat het mis op de eenheden, op het seizoen en op het moment waarop de inkoper eigenlijk kijkt. Hieronder het rekenvoorbeeld stap voor stap, de verhouding met min-max, en de drie fouten die een bestelpunt stilletjes te hoog of te laag maken.

Hoe wordt het bestelpunt berekend?

Het bestelpunt beantwoordt één vraag: hoeveel voorraad moet er nog liggen op het moment van bestellen, zodat de plank niet leeg is voordat de levering binnenkomt? Het antwoord bestaat uit twee delen.

Bestelpunt = gemiddelde vraag per periode × levertijd + veiligheidsvoorraad

Het eerste deel is de verwachte vraag zolang de bestelling onderweg is. Het tweede deel is de buffer voor als de vraag hoger uitvalt of de leverancier later levert. Hoe die buffer wordt berekend, staat uitgebreid in Veiligheidsvoorraad: wat is het en hoe wordt die berekend? De standaardformule daarvoor is z × σ × √L: de servicefactor, keer de spreiding van de vraag per periode, keer de wortel van de levertijd.

Eén regel geldt voor alle getallen in de som: vraag, spreiding en levertijd staan in dezelfde periode. Vraag per week hoort bij een levertijd in weken. Bijna elke rekenfout in een bestelpunt begint daar.

Rekenvoorbeeld: een bestelpunt met groothandelgetallen

Een fictief artikel bij een technische groothandel. De verkoop is gemiddeld 150 stuks per week, met een standaardafwijking van 45 stuks per week. De leverancier levert in drie weken: 21 kalenderdagen, of 15 werkdagen bij een week van vijf dagen. Het doel is een cyclus-servicegraad van 95%, dus z = 1,65.

Stap 1: de vraag tijdens de levertijd. 150 × 3 = 450 stuks. Wie liever in dagen rekent, komt op hetzelfde uit, mits de eenheden kloppen: 30 stuks per werkdag × 15 werkdagen = 450, of 150 / 7 × 21 kalenderdagen = 450.

Stap 2: de veiligheidsvoorraad. 1,65 × 45 × √3 = 1,65 × 45 × 1,732 = 128,6. Naar boven afgerond: 129 stuks.

Stap 3: het bestelpunt. 450 + 129 = 579 stuks. Zakt de voorraadpositie tot 579, dan gaat de bestelling de deur uit.

Welke servicegraad er gekozen wordt, verschuift alleen de buffer. Bij hetzelfde artikel:

Cyclus-servicegraadServicefactor (z)VeiligheidsvoorraadBestelpunt
90%1,28100 stuks550 stuks
95%1,65129 stuks579 stuks
98%2,05160 stuks610 stuks
99%2,33182 stuks632 stuks

De vraag tijdens de levertijd blijft 450; alleen de buffer groeit. Wat elk percentage betekent en waarom de laatste procenten het duurst zijn, staat in Servicegraad: wat is het en welk percentage is haalbaar?

Waarmee wordt het bestelpunt vergeleken?

Niet met de voorraad op de plank, maar met de voorraadpositie: de voorraad op de plank, plus wat al besteld en onderweg is, min wat al aan klanten is toegezegd. Liggen er 420 stuks, zijn er 500 onderweg en staan er 30 in backorder, dan is de voorraadpositie 420 + 500 − 30 = 890. Dat is ruim boven het bestelpunt van 579, dus er hoeft niets bij.

Wie alleen naar de plank kijkt, ziet 420, onder de 579, en bestelt nog een keer. Twee bestellingen voor één behoefte is een van de bekendste oorzaken van een volle stelling met incourante voorraad. Het omgekeerde gebeurt ook: een inkooporder die pas bij ontvangst in het systeem komt, is voor de planning onzichtbaar zolang hij onderweg is. Het inkoopproces beschrijft hoe vaak dat in de praktijk voorkomt.

Wat is het verschil tussen bestelpunt en min-max?

Bij allebei gaat er een bestelling uit als de voorraad onder een grens zakt. Het minimum van min-max is in feite het bestelpunt. Het verschil zit in de hoeveelheid.

Bij een vast bestelpunt gaat er steeds dezelfde hoeveelheid uit, bijvoorbeeld 500 stuks. Bij min-max wordt aangevuld tot het maximum. Met een minimum van 579 en een bestelhoeveelheid van 500 ligt het maximum op 579 + 500 = 1.079. Staat de voorraadpositie op 540 als de inkoper kijkt, dan wordt de bestelling 1.079 − 540 = 539 stuks.

Min-max past beter waar de voorraad niet stuk voor stuk daalt maar met grote orders tegelijk, of waar maar eens per week besteld wordt. De bestelling vult dan precies het gat dat er op dat moment is. Een vaste hoeveelheid past beter waar de leverancier in vaste eenheden levert, zoals een doos, een laag of een pallet. Welke hoeveelheid dan de goedkoopste is, is een aparte berekening: de economic order quantity.

Welke fouten maken een bestelpunt onbruikbaar?

De levertijd in de verkeerde eenheid

De leverancier zegt "21 dagen" en bedoelt kalenderdagen. In het ERP staat de vraag per werkdag: 30 stuks. Dan wordt de vraag tijdens de levertijd 30 × 21 = 630 in plaats van 450. Het bestelpunt komt op 759 in plaats van 579, en er ligt structureel 180 stuks te veel.

Andersom kan ook. Deel de weekvraag door zeven en vermenigvuldig met 15 werkdagen, dan komt de vraag tijdens de levertijd op 321. Het bestelpunt wordt 321 + 129 = 450. Precies de verwachte vraag, zonder enige buffer: de veiligheidsvoorraad is volledig opgegeten door een eenhedenfout.

Bij de veiligheidsvoorraad zelf is de fout nog groter. Wie de spreiding per week combineert met een levertijd in dagen, rekent 1,65 × 45 × √21 = 341 stuks buffer in plaats van 129: 2,65 keer te veel.

Een verwante fout zit in de levertijd zelf. Een levertijd die per ontvangstregel wordt gemeten in plaats van per inkooporder, of die orders meeneemt die pas bij ontvangst zijn ingevoerd, komt veel te kort uit. In het inkoopproces staat een voorbeeld waarin de eerste meting 18 dagen gaf en de mediaan per order 108 dagen bleek.

De gemiddelde jaarvraag bij een seizoensartikel

De jaarvraag van het voorbeeldartikel is 7.800 stuks, gemiddeld 150 per week. Maar in het voorjaar verkoopt het 240 per week. Tijdens drie weken levertijd is de verwachte vraag dan 720 stuks, terwijl het bestelpunt op 579 staat. Zelfs als de vraag precies volgens verwachting loopt, komt de plank 141 stuks tekort voor de levering er is. De veiligheidsvoorraad is daar niet voor bedoeld en schiet tekort.

Het bestelpunt hoort daarom op de verwachte vraag van de komende weken te staan, niet op het jaargemiddelde. Met dezelfde spreiding wordt het voorjaarsbestelpunt 720 + 129 = 849. In het rustige seizoen geldt het omgekeerde: dan ligt er met het jaargemiddelde te veel. Een bestelpunt dat het hele jaar hetzelfde is, is bij een seizoensartikel twee keer per jaar fout.

Het reviewinterval vergeten

De formule gaat ervan uit dat de voorraad continu wordt bekeken: zodra hij het bestelpunt raakt, gaat de bestelling eruit. Veel inkopers bestellen per leverancier op een vaste dag, bijvoorbeeld elke maandag. Zakt de voorraad op dinsdag onder het bestelpunt, dan gaat de bestelling pas zes dagen later de deur uit.

Bij een vaste besteldag moet de voorraad dus de levertijd plus het interval tussen twee besteldagen overbruggen. Bij een week interval wordt dat vier weken: 150 × 4 = 600 stuks vraag, en een veiligheidsvoorraad van 1,65 × 45 × √4 = 149. Het niveau om op te sturen wordt dan 749 in plaats van 579. Wie het interval vergeet, haalt in de praktijk een duidelijk lagere servicegraad dan de 95% waarop gerekend is.

Hoeveel artikelen verdienen een berekend bestelpunt?

Elk artikel dat op voorraad gehouden wordt, heeft een bestelpunt nodig, maar niet elk artikel verdient dezelfde aandacht. Een ABC-analyse laat zien welke artikelen het grootste deel van de omzet dragen; daar loont een hogere servicegraad en vaker herrekenen. Voor de staart is een eenvoudiger regel vaak goed genoeg.

Het bestelpunt bepaalt ook hoeveel voorraad er gemiddeld ligt, en daarmee de omloopsnelheid. Een te hoog bestelpunt is niet veilig maar duur: het kapitaal ligt op de plank, ook als er nooit een tekort was. Wat die plank per jaar kost, staat in voorraadkosten berekenen.

Wanneer houdt een bestelpunt in Excel op te werken?

Voor een paar honderd artikelen is een spreadsheet met de formule hierboven prima te onderhouden; voorraadbeheer in Excel beschrijft hoe. Het knelt zodra levertijden per leverancier verschuiven, seizoenen per artikel verschillen en de besteldagen per leverancier anders liggen. Dan moet elk bestelpunt elke maand opnieuw, op gemeten levertijden en op een voorspelling van de komende weken in plaats van het jaargemiddelde. Dat is het moment om de berekening op de eigen verkoop- en inkoophistorie te laten draaien en het resultaat terug te schrijven in het ERP, zodat de inkoper blijft werken waar hij al werkt.

Veelgestelde vragen

Wat is de formule voor het bestelpunt?

Bestelpunt = gemiddelde vraag per periode × levertijd in dezelfde periodes + veiligheidsvoorraad. Bij 150 stuks per week, drie weken levertijd en 129 stuks veiligheidsvoorraad is dat 150 × 3 + 129 = 579 stuks. Zakt de voorraadpositie tot 579, dan gaat de bestelling de deur uit.

Wat is het verschil tussen bestelpunt en veiligheidsvoorraad?

De veiligheidsvoorraad is een onderdeel van het bestelpunt. Het bestelpunt dekt de verwachte vraag tot de levering binnen is, plus de veiligheidsvoorraad voor een hogere vraag of een latere levering. In het voorbeeld is het bestelpunt 579 stuks, waarvan 129 stuks veiligheidsvoorraad.

Wat is het verschil tussen een bestelpunt en min-max?

Bij allebei gaat er een bestelling uit als de voorraad onder een grens zakt; het minimum van min-max is in feite het bestelpunt. Het verschil zit in de hoeveelheid. Bij een bestelpunt gaat er steeds dezelfde hoeveelheid uit; bij min-max wordt aangevuld tot het maximum, dus de hoeveelheid hangt af van hoe ver de voorraad al onder het minimum zat.

Moet de voorraad onderweg meetellen bij het bestelpunt?

Ja. Vergelijk het bestelpunt met de voorraadpositie: voorraad op de plank plus wat al besteld en onderweg is, min wat al aan klanten is toegezegd. Wie alleen naar de plank kijkt, bestelt een tweede keer terwijl de eerste bestelling nog onderweg is.

Hoe vaak moet een bestelpunt worden herberekend?

Elk kwartaal, en direct als de levertijd van een leverancier verandert, een artikel in een actie gaat of het seizoen omslaat. Een bestelpunt op de gemiddelde jaarvraag is in het drukke seizoen te laag en in het rustige seizoen te hoog.

Stel een vraag over bestelpunt berekenen

Laat je e-mailadres achter. Een solution architect uit het team reageert binnen een werkdag, met een eerste inschatting.

Liever het uitgebreide contactformulier

Dertig minuten om te zien waar de grootste impact zit.

Een eerlijke inschatting in cijfers, ook als het antwoord is dat het niet loont.